Αν η αναζήτηση μιας διεξόδου από τον πόλεμο με το Ιράν δεν ήταν ήδη αρκετά δύσκολη για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε έναν νέο στόχο που απειλεί να περιπλέξει ακόμη περισσότερο το ήδη κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό της Μέσης Ανατολής, σχολιάζει σε ανάλυσή του το CNN και μάλιστα την ώρα που η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν δοκιμάζεται ξανά επικίνδυνα, καθώς αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν νέα πλήγματα κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Η εξέλιξη έρχεται την ώρα που οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και το μέλλον των κυρώσεων είναι στην κόψη του ξυραφιού. Το αμερικανικό Πεντάγωνο έκανε λόγο για «αμυντικές επιχειρήσεις» με στόχο ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις και σκάφη που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες στην κρίσιμη θαλάσσια οδό από την οποία διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα (25.05.2026) ότι ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία να προσχωρήσουν στις «Συμφωνίες του Αβραάμ» – (πέραν όσων έχουν ήδη προσχωρήσει σε αυτές, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – Μπαχρέιν) – τη διπλωματική κληρονομιά της πρώτης θητείας του, που σχεδιάστηκε για την εξομάλυνση ιστορικών δεσμών με το Ισραήλ. Η πρόταση αυτή προκάλεσε νέο κύμα σύγχυσης, τη στιγμή που Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές παλεύουν πάνω στη διατύπωση ενός προσχεδίου συνεργασίας, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει το πλαίσιο για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ωστόσο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι οι πολιτικές συνθήκες σε αυτά τα κράτη – οξυμένες από τον ρόλο του Ισραήλ στον πόλεμο με το Ιράν – θα επιτρέψουν ακόμη και σε αυταρχικούς Άραβες και μουσουλμάνους ηγέτες να προσφέρουν τις παραχωρήσεις προς το Ισραήλ που επιθυμεί ο Τραμπ.
Μάλιστα, η αναφορά του ότι ακόμη και το ίδιο το Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί στις Συμφωνίες σε περίπτωση ειρήνης, μοιάζει με φαντασίωση ανάλογη με το παλαιότερο όραμά του για μια «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» πάνω στα ερείπια της Γάζας.
«Ουάου, αυτό θα ήταν κάτι πραγματικά ξεχωριστό!», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σχολιάζοντας τη νέα του πρόταση. «Αυτή θα είναι η πιο σημαντική Συμφωνία που θα έχουν υπογράψει ποτέ αυτές οι Σπουδαίες, αλλά πάντα σε Σύγκρουση Χώρες».
Στην πραγματικότητα, είναι αδιανόητο η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν να αναγνωρίσει σύντομα τον ορκισμένο εχθρό της, το Ισραήλ – ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι οι ισραηλινές επιδρομές οδήγησαν στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Αντίστοιχα, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα το Ισραήλ να εξετάσει ένα τέτοιο βήμα με έναν εχθρό που θεωρεί υπαρξιακή απειλή για τον εβραϊκό λαό, σχολιάζει το CNN.
Παράλληλα, γεννιούνται σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα του Τραμπ να πείσει τους συμμάχους του να ευθυγραμμιστούν, έχοντας ξεκινήσει έναν πόλεμο που κλόνισε την περιφερειακή σταθερότητα και προκάλεσε βαθιά οικονομική ζημιά.
Τι κρύβεται πίσω από το νέο «παιχνίδι» του Τραμπ
Πώς μεταφράζεται, λοιπόν, ο νέος ελιγμός του Τραμπ, ο οποίος ακολούθησε τις διαδικτυακές συνομιλίες του Σαββατοκύριακου με Άραβες και μουσουλμάνους ηγέτες;
- Το Μεγάλο Όραμα: Μια εξήγηση είναι ότι, παρά την απογοήτευση από έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο νικητή που έχει πλήξει τα ποσοστά δημοτικότητάς του στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Τραμπ δεν έχει εγκαταλείψει τα μεγαλεπήβολα οράματά του για τον μετασχηματισμό της Μέσης Ανατολής.
- Το Κίνητρο προς το Ισραήλ: Ίσως πρόκειται για μια προσπάθεια άσκησης «πολιτικής τέχνης». Ο Τραμπ ενδέχεται να θέλει να προσφέρει στους Ισραηλινούς σημαντικά οφέλη ασφαλείας ως κίνητρο, ώστε να αποδεχθούν μια συμφωνία με το Ιράν που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν εξαιρετικά μη δημοφιλής στο εβραϊκό κράτος.
- Εσωκομματικές ισορροπίες: Πιθανόν να επιδιώκει να κατευνάσει τα «γεράκια» του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, τα οποία εξέφραζαν ανησυχίες ότι ο πρόεδρος πρόκειται να «συνθηκολογήσει» έναντι του Ιράν σε μια συμφωνία-πλαίσιο που δείχνει να μην επιλύει άμεσα τα κρίσιμα πυρηνικά ζητήματα.
- Επικοινωνιακός αντιπερισπασμός: Οι επικριτές του, από την άλλη, θα συμπεράνουν ότι απλώς επιχειρεί να κερδίσει τις εντυπώσεις στα social media. Είτε για να αποσπάσει την προσοχή από τον βασανιστικά αργό ρυθμό των συνομιλιών, είτε για να παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν ηγέτη που παλεύει για μια ιστορική νίκη, μετά από έναν πόλεμο που διέψευσε τις προσδοκίες του για μια γρήγορη και συντριπτική επικράτηση.
Ωστόσο, η πεποίθηση ότι η στιγμή είναι κατάλληλη δείχνει αποκοπή από την πραγματικότητα. Ο Τραμπ υποτίμησε το Ιράν ως στρατιωτικό αντίπαλο, θεωρώντας ότι το καθεστώς θα κατέρρεε γρήγορα. Όμως η Τεχεράνη παραμένει όρθια, με τον διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης στην Τεχεράνη να ισχυρίζεται, μέσω του πρακτορείου Fars, ότι η χώρα είναι σήμερα ισχυρότερη απ’ ό,τι την πρώτη μέρα του πολέμου.
Γιατί το σχέδιο για τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» δεν μπορεί να λειτουργήσει
Οι «Συμφωνίες του Αβραάμ» είναι ένα σύνολο συμφωνιών που καθιέρωσαν την εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και αρκετών αραβικών κρατών τα τελευταία χρόνια. Υπογράφηκαν το 2020 μεταξύ του Ισραήλ και τεσσάρων αραβικών κρατών (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Μαρόκο και Σουδάν) και θεωρήθηκαν από το περιβάλλον του Τραμπ ως ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της πρώτης θητείας του. Παρότι εκ πρώτης όψεως δελεαστική, μια επέκταση της συμφωνίας θα πρέπει να κάμψει τον πάγιο σκεπτικισμό του Τελ Αβίβ πρωτίστως προς την Άγκυρα και δευτερευόντως τη Ντόχα.
Η ιδέα μιας μαζικής επέκτασής τους τη στιγμή που η αμερικανική πλευρά δεν έχει καν εξασφαλίσει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, πόσο μάλλον την επίλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, φαντάζει σχεδόν παράλογη.
Πολλά αραβικά κράτη του Κόλπου έχουν αυτή τη στιγμή πολύ σημαντικότερες προτεραιότητες από το να ανησυχούν για τις μελλοντικές τους σχέσεις με το Ισραήλ.
Η οικονομία της περιοχής έχει εξασθενήσει δραματικά από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – μια εξέλιξη που όλοι οι ειδικοί εξωτερικής πολιτικής περίμεναν, αλλά έπιασε την ομάδα του Τραμπ εξαπίνης.
Όταν ο πόλεμος τελειώσει, οι σύμμαχοι αυτοί των ΗΠΑ θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα νέο περιβάλλον, το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει ένα ακόμη πιο ασταθές και επιθετικό Ιράν. Έχοντας δεχθεί επιθέσεις από ιρανικά drones και πυραύλους λόγω της σύνδεσής τους με την Ουάσιγκτον, οι χώρες αυτές είναι πιθανό να επανεξετάσουν τη στρατηγική εθνικής ασφάλειάς τους. Η ανάγκη για περιφερειακές δομές ασφαλείας ίσως αποδειχθεί πολύ πιο επείγουσα από τις νέες συμφωνίες με το Ισραήλ.
Επιπλέον, ο Τραμπ ζητά από τα αραβικά κράτη ένα πολιτικά μη αποδεκτό άλμα. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι βαθιά μη δημοφιλής στους λαούς τους. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, έχει ξεκαθαρίσει εδώ και καιρό ότι η προσχώρηση στις Συμφωνίες του Αβραάμ προϋποθέτει τη δημιουργία ενός ξεκάθαρου οδικού χάρτη για την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους.
Κάτι τέτοιο φαντάζει πιο μακρινό από ποτέ μετά τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων αμάχων στη Γάζα κατά τη διάρκεια της ισραηλινής αντεπίθεσης, η οποία ακολούθησε τις δολοφονικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις στη Γάζα και η βία από εξτρεμιστές εποίκους στη Δυτική Όχθη έχουν στενέψει δραματικά τα περιθώρια πολιτικού συμβιβασμού.
«Πολλές χώρες της περιοχής βλέπουν τις ενέργειες του Ισραήλ ως εξαιρετικά επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές», δήλωσε στο CNN ο Χασάν Αλχασάν, ανώτερος συνεργάτης του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) από το Μπαχρέιν. «Το Ισραήλ ήταν ένας από τους δύο βασικούς δρώντες που ξεκίνησαν αυτόν τον περιφερειακό πόλεμο, και πιστεύω ότι τα κράτη συσπειρώνονται όλο και περισσότερο για να εξισορροπήσουν τη στρατηγική επιθετικότητα του Ισραήλ».
Ο στρατιωτικός αναλυτής του CNN και απόστρατος συνταγματάρχης της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, Σέντρικ Λέιτον, χαρακτήρισε το σχέδιο του Τραμπ ως «ευσεβή πόθο». Σημείωσε ότι το να βρεθούν οι αραβικές χώρες στο ίδιο τραπέζι με το Ισραήλ αυτή τη χρονική στιγμή «είναι ένα βήμα υπερβολικά μακρινό», ειδικά εν μέσω της αναμονής των γενικών εκλογών στο Ισραήλ αργότερα εντός του έτους.
Οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, επιδιώκουν εδώ και καιρό μεγαλεπήβολους στόχους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία χωρίς αποτέλεσμα. Η έλλειψη επιτυχίας τους πλήττει το κεντρικό αφήγημα της προεδρίας Τραμπ: ότι είναι ένας αξεπέραστος διαπραγματευτής που μπορεί να πετύχει ιστορικές συμφωνίες εκεί που οι προκάτοχοί του απέτυχαν.
Πρόκειται για άλλη μια περίπτωση όπου η Ουάσιγκτον υιοθετεί θέσεις που φαντάζουν λογικές από το δυτικό ημισφαίριο, αλλά καταρρέουν μόλις έρθουν σε επαφή με την πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής – ένα διαχρονικό ελάττωμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στον 21ο αιώνα, όπως φάνηκε στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Πηγή: Newsit.gr
