Οι εργαζόμενοι στρέφονται όλο και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη. Και αναζητούν σε chatbots καθοδήγηση και συντροφικότητα. Αλλά αυτά επιδίδονται σε κολακείες και κακό coaching.
Αν αφήσουμε στην άκρη τους κινδύνους να χαθούν θέσεις εργασίας, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναδειχθεί στην τεχνολογική καινοτομία που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο δουλειάς. Και πολλοί εργοδότες, αλλά και εργαζόμενοι βλέπουν ότι μπορεί να τους βοηθήσει να αποδώσουν καλύτερα και ταχύτερα.
Και όμως, και οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν από την τεχνητή νοημοσύνη, κυρίως γιατί μπορεί να τους προκαλέσει εξάρτηση. Η Έμα Τζέικομπς, τον Financial Times, επισημαίνει ότι και η ίδια έχει εθιστεί στην τεχνολογία. Αναζητεί ρούχα στο Instagram, παρακολουθεί βίντεο στο TikTok με συνταγές που δεν θα μαγειρέψει ούτε θα δοκιμάσει ποτέ. Και απαντά σε e-mail ακόμη και αργά το βράδυ.
Και χτυπάει ένα καμπανάκι. Για τον εθισμό στην τεχνητή νοημοσύνη στην επαγγελματική ζωή. Που μπορεί να είναι εξίσου σοβαρός όσο και με τους ΑΙ ερωτικούς συντρόφους, που τους φτιάχνουμε κατά βούλησιν, για να μη μας χαλούν χατίρι.
«Σύντροφοι εργασίας»
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, επισημαίνει, οι εργαζόμενοι στρέφονται όλο και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη. Και αναζητούν σε chatbots καθοδήγηση και συντροφικότητα. «Μισώ τον εαυτό μου που το λέω, αλλά ένας σημαντικός λόγος που λειτουργεί το Gemini [είναι] επειδή λειτουργεί ως συνάδελφος – χωρίς το δράμα», δήλωσε στέλεχος επιχείρησης στο Axios για το bot της Google. «Δεν πνίγεται από τα συμβάντα της ζωής. Δεν θα με κρίνει ούτε θα κουτσομπολέψει επειδή κάνω χαζές ή ερωτήσεις της τελευταίας στιγμής», λέει.
Είναι πιθανό ότι αυτή η επιθυμία για έναν χώρο εργασίας χωρίς τριβές, επικεντρωμένο στην αποτελεσματικότητα και όχι στην ενοχλητική σπατάλη της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης, μπορεί να έχει ενταθεί από την τηλεργασία. Στα χρόνια της πανδημίας, οι περισσότεροι δούλεψαν από το σπίτι τους. Ξεσυνήθισαν την τριβή με τους συναδέλφους.
Και η τεχνητή νοημοσύνη στη δουλειά έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από άλλες ευκολίες. Από το να καλέσουμε ταξί και να παραγγείλουμε φαγητό, ή καινούργια ρούχα και τρόφιμα για το σπίτι.
«Δραπετεύοντας από τον κόσμο»
Σύμφωνα με τη συγγραφέα Κάθριν Τζέζερ-Μόρτον, «οι εταιρείες τεχνολογίας καταφέρνουν να μας κάνουν να σκεφτόμαστε την ίδια τη ζωή ως άβολη. Σαν κάτι από το οποίο πρέπει να δραπετεύουμε συνεχώς. Και να προσφέυγουμε σε ψηφιακά γεμισμένα δωμάτια αλγορίθμων πρόβλεψης και εντολών με ένα μόνο άγγιγμα».
Εκείνη, δήλωσε στους Financial Times, ως μορφή αντίστασης επέλεξε να «μεγιστοποιήσει την τριβή». Και να βάλει λίγη περισσότερη προσπάθεια στη ζωή.
Ίσως και στην εργασία μας, θα πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί σχετικά με το τι απλοποιούμε. Διότι, ακόμη και οι ενοχλητικοί άνθρωποι με τους οποίους μοιραζόμαστε χώρους εργασίας δεν είναι εντελώς χωρίς οφέλη. Η απομόνωση στην εργασία είναι κακή για τους εργαζομένους αλλά και για τους οργανισμούς.
Μελέτη το 2025 διαπίστωσε ότι οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις βοηθούν στην «ανάπτυξη ιδεών» και διαδίδουν «σιωπηρή και άτυπη γνώση».
Κουλτούρα «μασάζ του Εγώ»
Επιπλέον, η στροφή σε chatbots αντί για συναδέλφους ενέχει έναν άλλο πιθανό κίνδυνο: να συνηθίσουμε στην κολακεία. Όποιος έχει χρησιμοποιήσει την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη θα έχει καταλάβει ότι είναι μάστορας στην κολακεία. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των bots, όλες οι ερωτήσεις που κάνουμε είναι εξαιρετικές και όλες οι σκέψεις μας διορατικές.
Καλή είναι η υποστήριξη, αλλά χρειάζεται και κριτική για να βελτιωθεί κανείς. Η Έμα Τζέικομπς είναι προσεκτική. Και σημειώνει ότι δεν μπορεί να ρίξει όλη την ευθύνη στις εταιρείες τεχνολογίας. Και παρ’ όλο που η τεχνητή νοημοσύνη «χαίρεται» να τονώνει το ηθικό μας, υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας. Μπορεί να είναι ο καθρέφτης μιας ήδη διάχυτης κουλτούρας «μασάζ του Εγώ» μας.
Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Τόμας Τσαμόρο-Πριμούζικ, που εργάζεται στον χώρο των επιχειρήσεων, ο εταιρικός κόσμος είναι γεμάτος με ανθρώπους «executive coaches». Δηλαδή τύπους που κάνουν «συμβουλευτική» σε στελέχη επιχειρήσεων, «είναι χάλια οι πελάτες τους και τους λένε ότι είναι καταπληκτικοί».
Ο ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Don’t Be Yourself» (Μην είσαι ο εαυτός σου), επισημαίνει ότι αυτή η συμπεριφορά τροφοδοτεί τον «ανασφαλή ναρκισσισμό» των αφεντικών. Βεβαίως, εξασφαλίζει ότι οι coaches δεν θα χάσουν τη δουλειά τους. Και αυτοί «ανάμεσα στο να λένε σε έναν πελάτη τι θέλει να ακούσει και τι πρέπει να ακούσει, συχνά επιλέγουν την ιστορία που ενισχύει το Εγώ».
Τόσο κακή όσο και οι άνθρωποι coaches
Ένας ψυχοθεραπευτής και coach έγραψε πέρυσι ότι οι άνθρωποι στρέφονταν σε θεραπευτές με τεχνητή νοημοσύνη επειδή δεν ήταν χειρότεροι από τις ανθρώπινες εκδοχές που «δεν έκαναν τη δουλειά τους».
«Αντί να αμφισβητούν τις ψευδαισθήσεις, να λένε σκληρές αλήθειες και να βοηθούν στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας, η σύγχρονη ψυχοθεραπεία περιπλανήθηκε σε νεύματα, κενές διαβεβαιώσεις και ατελείωτη επιβεβαίωση», αναφέρει.
Ο ανασφαλής ναρκισσισμός διαμορφώνεται στην κορυφή, λέει η Έμα Τζέικομπς. Και φέρνει ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα: τη λαχτάρα του Ντόναλντ Τραμπ για κολακεία. Η οποία μόνο μεγαλώνει
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επαίνεσε τον πρόεδρο για «την πιο μεταμορφωτική χρονιά στην αμερικανική εξωτερική πολιτική από το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου – τουλάχιστον». Εκείνη την ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ φαινόταν να έχει αποκοιμηθεί δίπλα του.
Για όσους δεν έχουν τεράστιο πλούτο και δύναμη, σαν τον Αμερικανό πρόεδρος, η επιθυμία να τους κολακεύουν στην εργασία μπορεί να είναι πιο κατανοητή. Και η τεχνητή νοημοσύνη τους το προσφέρει αυτό.
Σύμφωνα με τον ιστορικό του Χάρβαρντ, Έρικ Μπέικερ, οι απλοί εργαζόμενοι έχουν βιώσει μια «κατάρρευση της πίστης τους στην ιδέα ότι τα κέρδη είναι μια αναλογική ανταμοιβή για την ικανότητα, τη γνώση ή το ανθρώπινο κεφάλαιο ενός εργαζομένου». Αντί για κατάλληλη οικονομική αναγνώριση, κάποιοι επιθυμούν, αντ’ αυτής, την «επιβεβαίωση».
Και μια ολόκληρη σειρά από εταιρείες που καθοδηγούν την τεχνητή νοημοσύνη είναι περισσότερο από πρόθυμες να εκμεταλλευτούν αυτήν την τάση προσφέροντας θετική επιβεβαίωση στους εργαζόμενους. Πολλοί θα υποστηρίξουν ότι τα προϊόντα τους είναι πολύτιμα. Ίσως σε έναν χώρο εργασίας χωρίς σχόλια ή ακόμα και λίγο έπαινο για μια καλή δουλειά, η ανειλικρινής κολακεία είναι καλύτερη από το τίποτα.
Αλλά η Κιμ Σκοτ, συγγραφέας, διαφωνεί. Πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα είναι περισσότερο χρήσιμη εάν «μερικές φορές αμφισβητεί τις υποθέσεις σας ή προτείνει βελτιώσεις».
Διότι, εάν ένας εικονικός σύντροφος απλώς «ενισχύει συνεχώς τις ιδέες σας χωρίς να προσφέρει χρήσιμη ανατροφοδότηση ή να θέτει διερευνητικές ερωτήσεις, αυτό δεν είναι έπαινος – είναι θέατρο».
Πηγη: in.gr
