Σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως η πανάκεια για κάθε πρόβλημα της ανθρωπότητας, ο Εντ Ζίτρον έχει καταφέρει να γίνει ο πιο θορυβώδης και ουσιαστικός επικριτής της
Ο Βρετανός αρθρογράφος και podcaster Εντ Ζίτρον, 39, έχει κερδίσει τον τίτλο του επόμενου Μάικλ Μπέρι, του επενδυτή που έγινε διάσημος μετά το Big Short του 2008, και είχε αντιληφθεί πριν από όλους ότι η αγορά κατοικιών ήταν φούσκα -βέβαια ως επενδυτής ο Μπέρι είδε πρώτος την καταστροφή, πόνταρε εναντίον της και βγήκε κερδισμένος. Ο Ζίτρον πάλι δεν στοιχηματίζει. Παρατηρεί, αναλύει, προβλέπει και επηρεάζει. Αυτό είναι το δικό του token.
Mιλώντας στον The Guardian από το γραφείο του στο Λας Βέγκας ο Ζίτρον υποστηρίζει, με ειλικρινές πάθος, ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια επανάσταση, αλλά σε μια γιγαντιαία οικονομική και τεχνολογική φούσκα που απειλεί να συμπαρασύρει την παγκόσμια οικονομία.
Για τον Ζίτρον, ο όρος «νοημοσύνη» στην περίπτωση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) είναι μια καθαρή επικοινωνιακή απάτη. Ο 39χρονος εξηγεί ότι αυτά τα συστήματα δεν είναι τίποτα περισσότερο από εξελιγμένες μηχανές πιθανοτήτων. Δεν μαθαίνουν, δεν κατανοούν και, το κυριότερο, δεν δημιουργούν πραγματική αξία.
Η σκληρή του γλώσσα και η επιμονή του στη λεπτομέρεια τον έχουν μετατρέψει σε καλτ φιγούρα για όσους αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό την τεχνολογική υστερία. Ο Ζίτρον υποστηρίζει ότι τα τρέχοντα μοντέλα AI έχουν φτάσει σε τέλμα, καθώς οι προσπάθειες να καταστούν αυτόνομα έχουν αποτύχει παταγωδώς. «Θα δίνατε ποτέ εύσημα νοημοσύνης σε ένα Excel;» αναρωτιέται ειρωνικά.
Απότομος, αυθάδης όπως και ο σκεπτικισμός που έχει κεντρίσει ακροατές και αναγνώστες σε podcast και newsletter αντίστοιχα, ο Ζίτρον είναι ένας σύγχρονος cult προφήτης που αν γυριζόταν ταινία για το «πώς έσκασε η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης» αναμφίβολα θα ήταν ο κεντρικός χαρακτήρας.
Για τους πολέμιους του ενοχλητικός, ο πεισματικά προσανατολισμένο στη λεπτομέρεια Βρετανός έχει γίνει ένας από τους πιο θορυβώδεις επικριτές των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας που στέκεται άτεγκτος ενάντια σε ένα παλιρροιακό κύμα αποθέωσης της τεχνητής νοημοσύνης που ο ίδιος δεν αντέχει. Ειλικρινής και ωμός ως σχολιαστής και αναλυτής, ο Ζίτρον ενημερώνει περισσότερους από 80.000 συνδρομητές για όλα συμβαίνουν στην τεχνολογία μέσα από το newsletter του Where’s Your Ed At ενώ το εβδομαδιαίο podcast του, Better Offline, βρίσκεται σίγουρα μέσα στο Top 20 στα τεχνολογικά charts.
Επίμονα αντιδραστικός, δεν φοβάται να ξιφομαχήσει με τους υπερασπιστές της AI στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το subreddit του έχει γίνει ένας ασφαλής χώρος για τους σκεπτικιστές της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων εντός της ίδιας της τεχνολογικής βιομηχανίας – ένας χρήστης τον περιγράφει ως «φάρο σε μια καταιγίδα τρελών υπερκαπιταλιστικών ανοησιών».
Ο Ζίτρον βέβαια έχει δικαίωμα να μιλάει. Άρχισε να μελετάει την γενετική τεχνητή νοημοσύνη το 2023, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του ChatGPT του OpenAI που συγκλονίζει τη βιομηχανία. «Όσο περισσότερο έψαχνα, τόσο περισσότερο μπερδευόμουν, επειδή εκτός από το γεγονός ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM) σαφώς δεν έκαναν τα πράγματα για τα οποία οι άνθρωποι ενθουσιάζονταν πως κάνουν», λέει. «Τίποτα από όσα βρήκα δεν έδινε την παραμικρή υπόνοια ότι επρόκειτο για κάτι που υποτίθεται ότι θα άλλαζε τον κόσμο».
Όπως γνωρίζουν οι ακροατές του Better Offline, ο 39χρονος είναι ένας καταπληκτικός ομιλητής – επιδέξιος σε εκτεταμένους μονολόγους, εκφράζοντας την άποψή του με προσιτή, συχνά προκλητική γλώσσα, γεμάτη με γεγονότα, στατιστικά στοιχεία, αναλογίες και αρκετές βρισιές, με λονδρέζικη προφορά που τονίζει μόνο τη θέση του ως αντιφρονούντα της Σίλικον Βάλεϊ.
Το γιατί η πολυδιαφημισμένη Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη είναι καταδικασμένη να αποτύχει είναι κάτι που δεν εξηγείται σε λίγες αράδες βέβαια. Ο Ζίτρον πέρυσι έγραψε ένα δοκίμιο 19.000 λέξεων, παρουσιάζοντάς την επιχειρηματολογία του αλλά θα μπορούσατε να το χωρίσετε σε δύο, αλληλένδετα μέρη. Το ένα είναι η πραγματική αποτελεσματικότητα της τεχνολογίας· το άλλο είναι η οικονομική αρχιτεκτονική της άνθησης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Κατά την άποψη του Zίτρον, τα θεμέλια είναι επισφαλή και στις δύο περιπτώσεις.
Πρώτον, υπάρχει το ζήτημα της Γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης που κάνει αυτό που έχει υποσχεθεί. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει κλιμακούμενες προφητείες για την τεχνολογία που θα καταστρέψει (ή θα αλλάξει, ανάλογα πως το βλέπει κανείς) τα πάντα όπως τα ξέρουμε. Για παράδειγμα ο Ντάριο Αμοντέι, Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic – του πλησιέστερου ανταγωνιστή της OpenAI – προειδοποίησε τον Μάιο του περασμένου έτους ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να εξαλείψει τις μισές από όλες τις θέσεις εργασίας εισαγωγικού επιπέδου σε υπαλλήλους γραφείου μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Ο Ζίτρον θα ήθελε να κρατήσει μικρό, πολύ μικρό, απειροελάχιστο καλάθι.
«Η τρέχουσα γενιά μοντέλων μεγάλης γλώσσας Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα το κάνει αυτό», λέει με σιγουριά. «Τα στοιχεία μου επιβεβαιώνουν ότι όλα είναι όπως ήταν πριν από ένα χρόνο. Έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα. Και κάθε προσπάθεια που κάνουν να προσπαθήσουν να τα μετατρέψουν σε κάτι που μπορεί πραγματικά να κάνει πράγματα αυτόνομα έχει αποτύχει».
Τα περιστατικά ΑΙ ψευδαισθήσειων πολλαπλασιάζονται, δίνουν διαφορετικές απαντήσεις κάθε φορά, δεν μπορούν πραγματικά να μάθουν ή να δημιουργήσουν ή να εκτελέσουν πολλές πολύπλοκες εργασίες, υποστηρίζει για τα LLM. Αμφισβητεί ακόμη και την περιγραφή αυτής της τεχνολογίας ως «νοημοσύνης».
«Είναι έξυπνο με τον ίδιο τρόπο που είναι έξυπνα δύο ζάρια», λέει. «Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έχουν συγκεκριμένη αρχιτεκτονική και λειτουργούν με τις πιθανότητες μεγάλης κλίμακας. Βέβαια μπορεί να σκεφτείτε, «Α, έρχεται να αλλάξει τα πράγματα». Όχι, έχει ένα μεγάλο σύνολο δεδομένων και τόσες πολλές παραμέτρους από τις οποίες αντλεί για να δημιουργήσει ένα αποτέλεσμα. Αυτό είναι όλο. Δεν θα πιστώναμε έναν τύπο Excel με νοημοσύνη και δεν θα έπρεπε να πιστώνουμε την γενετική τεχνητή νοημοσύνη ως έξυπνη».
Προφανώς, πολλοί άνθρωποι διαφωνούν με τον Βρετανό αναλυτή, ειδικά όταν πρόκειται για την αντικατάσταση θέσεων εργασίας από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σε κλάδους από την κινηματογραφική παραγωγή έως την εξυπηρέτηση πελατών, τις κυβερνητικές υπηρεσίες και την ίδια την τεχνολογία, τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης φέρεται να φέρνουν αποτελέσματα στις διαδικασίες με λιγότερους ανθρώπους στα οργανογράμματα τους.
Ακόμα κι αν δεν αντικαταστήσει το 50% των θέσεων εργασίας, η επίδρασή της στον χώρο εργασίας είναι πιθανό να είναι καίρια, μετασχηματιστική. Μια έρευνα τον περασμένο Ιούνιο διαπίστωσε ότι οι θέσεις εργασίας εισαγωγικού επιπέδου είχαν μειωθεί κατά σχεδόν το ένα τρίτο στο Ηνωμένο Βασίλειο από την έναρξη του ChatGPT. Ο Zίτρον επιμένει να μην πείθεται. «Η συσχέτιση δεν ισούται με αιτιώδη συνάφεια» λέει επισημαίνοντας αναφορές που υποδηλώνουν ότι τα στοιχεία είτε δεν έχουν αποδείξεις, είτε είναι εξωφρενικά υπερεκτιμημένα.
Μια πρόσφατη έκθεση του MIT σχετικά με την «κατάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στις επιχειρήσεις το 2025», για παράδειγμα, διαπίστωσε ότι το 95% των εταιρειών που επιχειρούν να ενσωματώσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη στις επιχειρήσεις τους είχαν «μηδενική απόδοση». «Τα περισσότερα συστήματα Γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης δεν διατηρούν την ανατροφοδότηση, δεν προσαρμόζονται στο πλαίσιο ή δεν βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου», ανέφερε.
Αυτό οδηγεί στο δεύτερο μέρος του επιχειρήματος του: τα οικονομικά της άνθησης της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν επιβεβαιώνονται. Τα ποσά χρημάτων που διοχετεύονται σε επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ασύγκριτα με οτιδήποτε έχει δει ποτέ ο κόσμος. Οι «επτά υπέροχοι» – Alphabet (μητρική εταιρεία της Google), Amazon, Apple, Meta, Microsoft (η οποία κατέχει το 27% της OpenAI), Nvidia και Tesla – αποτελούν σήμερα το 34% του S&P 500 των ΗΠΑ που αντιπροσωπεύει περίπου το 50% της παγκόσμιας αγοράς.
Ως ο κυρίαρχος κατασκευαστής GPU (μονάδες επεξεργασίας γραφικών – τα εξαιρετικά ισχυρά τσιπ από τα οποία εξαρτάται η τεχνητή νοημοσύνη), η Nvidia ουσιαστικά «τυπώνει χρήμα», λέει αλλά σε αυτό το στάδιο όλοι οι άλλοι δανείζονται και ξοδεύουν δισεκατομμύρια που μπορεί να μην ανακτήσουν ποτέ.
Βέβαια αυτό συνέβαινε πάντα στις νεοσύστατες επιχειρήσεις της Σίλικον Βάλεϊ, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί. Λειτουργούν με αρχική ζημία με στόχο την εδραίωση μεριδίου αγοράς και την αποκόμιση κερδών στο μέλλον. Αλλά η τρέχουσα απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης είναι ανησυχητικά τεράστια και η ανάπτυξη προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης είναι εξωφρενικά κοστοβόρα.
Ένα τυπικό κέντρο δεδομένων απαιτεί δεκάδες χιλιάδες GPU, με κάθε GPU να κοστίζει πάνω από 50.000 δολάρια. Στη συνέχεια, χρειάζεσαι το λογισμικό και τη δικτύωση για να τα συνδυάσεις όλα, ένα γιγάντιο κτίριο σε ένα τεράστιο οικόπεδο για να τα τοποθετήσεις όλα, και τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού για να τα θέσεις όλα σε λειτουργία. Το κόστος 1GW χωρητικότητας κέντρου δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης εκτιμάται σε 35 δισεκατομμύρια δολάρια. Ως εκ τούτου, οι κύριοι παίκτες σε αυτήν την επιχείρηση είναι οι hyperscalers, oι «υπερεπενδυτές» με τις μεγάλες τσέπες όπως η Google, η Meta, η Amazon, η Microsoft και η Oracle.
Όταν κοιτάς την πλευρά της ζήτησης, η εικόνα είναι λιγότερο ρόδινη και πολύ πιο θολή. Η OpenAI από μόνη της έχει δεσμευτεί να δαπανήσει 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης τα επόμενα πέντε χρόνια, για παράδειγμα, αλλά τα έσοδά της για το 2025 αναμένεται να είναι περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Μόλις 20!
Φαίνεται να υπάρχει μια συνεχής σειρά συμφωνιών και διαπραγματεύσεων μεταξύ εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά όταν αποστασιοποιηθείς από τις φανφάρες, λέει ο Ζίτρον, τις περισσότερες φορές αυτές οι εταιρείες ουσιαστικά πληρώνουν η μία την άλλη. Η Nvidia, για παράδειγμα, ανακοίνωσε μια επένδυση 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην OpenAI τον περασμένο Σεπτέμβριο. Σε αντάλλαγμα, η OpenAI θα χρησιμοποιήσει τα μετρητά για να αγοράσει τσιπ από την Nvidia. Παρόμοιες συμφωνίες αφθονούν σε αυτόν τον τομέα, όπως έχει αναλύσει λεπτομερώς ο Βρετανός.
Όσον αφορά την κερδοφορία, το ChatGPT μετράει περίπου 800 εκατομμύρια χρήστες, αλλά η συντριπτική πλειοψηφία τους δεν πληρώνει τίποτα. Ακόμα και για τους συνδρομητές που πληρώνουν, «όταν συνδέετε έναν χρήστη σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης όπως το GPT, κάθε πράγμα που κάνει ο χρήστης ποικίλλει σημαντικά σε κόστος. Ένας χρήστης θα μπορούσε να κάνει μια πολύ απλή ερώτηση ή θα μπορούσε να κάνει μια ερώτηση που το μοντέλο ερμηνεύει πως πρέπει να δώσει μια σύνθετη απάντηση», λέει ο Ζίτρον που επιβεβαιώνει πως εδώ δεν υπάρχουν οικονομίες κλίμακας.
Η δουλειά αυτή του έχει προσφέρει ένα δίκτυο επαφών στον κλάδο και πιθανώς τον έχει βοηθήσει να προωθήσει τον εαυτό του (το 2013 δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο This Is How You Pitch: How To Kick Ass in Your First Years of PR). Μπορεί όμως να μην ασχολείται με τις δημόσιες σχέσεις για πολύ ακόμα. Η πλευρά των μέσων ενημέρωσης «αποτελεί περισσότερο από το εισόδημά μου αυτές τις μέρες από ό,τι περίμενα ποτέ». Γράφει ένα νέο βιβλίο, που αναμένεται να κυκλοφορήσει του χρόνου, με τίτλο Why Everything Stopped Working. «Είναι ένα είδος εμβάθυνσης στο πώς ο κόσμος έγινε όπως έγινε και η τεχνολογία είναι τα πάντα τώρα». Μόνο ένα κεφάλαιο αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, προσθέτει.
Αν πάντως έχει κάτι που αντιπαθεί απόλυτα και αδιαπραγμάτευτα είναι ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός. «Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι έχουν πάρει αρκετά σοβαρά υπόψη πόσο κακή ήταν η απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών, από τη Θάτσερ, από τον Ρίγκαν. Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι παίρνουν αρκετά σοβαρά υπόψη πόσο κακό ήταν να μην βάζουν ανθρώπους στη φυλακή για τη μεγάλη οικονομική κρίση… Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι έχουν πάρει σοβαρά υπόψη την απειλή του καπιταλισμού που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και της ανάπτυξης με κάθε κόστος».
Αντί να μας οδηγήσει σε ένα ουτοπικό μέλλον, ο Zίτρον βλέπει την Τεχνητή Νοημοσύνη ως το λογικό συμπέρασμα του νεοφιλελευθερισμού. «Το μεγαλύτερο πράγμα που έχουμε μάθει από τη γενιά του μεγάλου γλωσσικού μοντέλου είναι πόσοι άνθρωποι είναι ενθουσιασμένοι που θα αντικαταστήσουν τους ανθρώπους και πόσοι άνθρωποι απλώς δεν καταλαβαίνουν κανενός είδους εργασία», λέει.
Ο Ζίτρον δεν είναι πλέον τόσο μόνος στην εκτίμησή του. Συμφωνεί, για παράδειγμα, με τον Κόρι Ντόκτοροου, ο οποίος έχει εμφανιστεί στο podcast του και υποστηρίζει ότι οι εταιρείες τεχνολογίας πλέον παρακινούνται περισσότερο από το κέρδος παρά από την κατασκευή πιο χρήσιμων προϊόντων. Εν τω μεταξύ, άλλοι σκεπτικιστές της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως ο γνωστικός επιστήμονας Γκάρι Μάρκους παραπονιούνται ότι έχουν διατυπώσει τα ίδια επιχειρήματα με τον Zίτρον «αλλά στην αφήγησή του, έχουν εξαφανιστεί».
Σε κάθε περίπτωση, η αντίδραση στην Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνεται: οι τοπικές κοινότητες αντιτίθενται στην κατασκευή περιβαλλοντικά καταστροφικών κέντρων δεδομένων, οι καταναλωτές δυσανασχετούν με την εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης σε κάθε πιθανό προϊόν, οι δημιουργοί αναλαμβάνουν νομικά μέτρα κατά της κλοπής του έργου τους από τον κλάδο. Υπάρχει δημόσια αγανάκτηση για τις ζημιές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως συνέβη πολύ προφανές με το Grok του Έλον Μασκ που δημιουργεί μη συναινετικό, οριακά deepfake πορνό.
Εν τω μεταξύ, οι εικασίες για το σκάσιμο της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης συνεχίζουν να αυξάνονται. Τώρα όλοι, από την Τράπεζα της Αγγλίας μέχρι τον επικεφαλής της Microsoft, Σάτια Ναντέλα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Ο Mάικλ Big Short Μπάρι λέει ότι στοιχηματίζει εναντίον της Nvidia, και πρόσφατα οι New York Times δημοσίευσαν ένα άρθρο γνώμης εικάζοντας ότι η OpenAI θα ξεμείνει από χρήματα μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Θα μπορούσε να είναι και νωρίτερα, πιστεύει ο Ζίτρον. Αυτόν τον μήνα, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αρχίζουν να αναφέρουν τα ετήσια κέρδη τους για το 2025. Οι περισσότερες από αυτές ήταν επιφυλακτικές σχετικά με τα έσοδά τους από την τεχνητή νοημοσύνη, λέει.
«Γιατί να το κάνουν αυτό; Επειδή δεν είναι μεγάλα. Έτσι, όλο αυτό το πράγμα είναι – για να χρησιμοποιήσω μια φράση που μισώ – είναι ένα vibe, μια ατμόσφαιρα» λέει ο Ζίτρον. Αν συμβεί κάτι σοβαρό, όπως το να μην πετύχει η Nvidia τους στόχους της, θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανεξέταση ολόκληρου του τομέα και ενδεχομένως σε μια νέα παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Όλα αυτά τα κέντρα δεδομένων μπορεί κάλλιστα να καταλήξουν άδεια κελύφη. Τελικά, θα μπορούσαμε να γίνουμε μάρτυρες μιας κολοσσιαίας τεχνολογικής αποκάλυψης χωρίς προηγούμενο.
«Δεν είναι διασκεδαστικό να είσαι αντιδραστικός» λέει. «Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι είναι υπέρ της Τεχνητής Νοημοσύνης, επειδή είναι πολύ πιο εύκολο να το κάνεις αυτό».
Ο Βρετανός αναλυτής σίγουρα δεν μισεί την τεχνολογία, ούτε καν την Τεχνητή Νοημοσύνη, λέει. «Λατρεύω την τεχνολογία, αλλά μισώ αυτό που κάνει η τεχνολογική βιομηχανία… Αν δεν μπορείς να ασκήσεις κριτική σε αυτά τα πράγματα χωρίς να ισχυριστείς ότι δεν υποστηρίζεις τον κόσμο ή την καινοτομία, νομίζω ότι συνειδητοποιείς ότι βρισκόμαστε σε αυτή την παράξενη αγροτική οικονομία όπου ακόμη και πλούσιοι, εύποροι διάσημοι άνθρωποι πρέπει να γονατίζουν στα πόδια αυτών των εταιρειών. Και αυτές οι εταιρείες έχουν κάνει πολύ λίγα για να βελτιώσουν τη ζωή μας, ενώ παράλληλα βγάζουν πολύ περισσότερα χρήματα από όσα θα έχουμε ποτέ».
Απλώς θέλει να τα πει όπως είναι. «Θα ήταν πολύ πιο εύκολο να γράψω απλώς μυθολογία και fanfiction για το τι θα μπορούσε να κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό που θέλω να κάνω είναι να καταλάβω την αλήθεια».
Πηγη: in.gr
